Gunter,

Ik heb besloten om je geen lieve of liefste of beste te noemen, daar kennen we elkaar net iets te weinig goed voor, al zal je mij blijven fascineren, dat weet zelfs mijn kleine teen.

Ik was erg blij om de draad terug op te kunnen pikken, precies waar die was blijven liggen de vorige keer. Ik hou en zal altijd houden van verhalen, en je bent goed in verhalen. Wat mij nog het meest fascineert zijn verhalen met kleine onvolmaaktheden en kleine weerhaakjes. En zo ook dit: je hebt mij een aantal moeilijke vragen voorgeschoteld die ik al een week op mijn rug rondzeul.

Het was makkelijker geweest als je had gevraagd naar hoe ik was op mijn zesentwintigste, of op mijn twaalfde. Maar neen: je pikte er uitgerekend 17 uit, het jaar dat ik tot één van mijn meest intense jaren reken, middenin een vloedgolf die me het meest gevormd heeft tot op heden. Is “vormen” niet wat leraars horen te doen?

Afgelopen weekend belandde ik erg laat ’s nachts in een haast sluitende Braziliaanse bar* waar uitbundig werd gedanst, gezongen en gedronken. Éen van mijn licht claustrofobische escapades bracht me naar de drempel buiten, waar ik een aansteker moest vragen aan een jongen die net naast mij op dezelfde drempel zat. De vraag om vuur mondde al gauw uit in een kennismakingsgesprek en een fijne ontmoeting met iemand die een jonge leraar wiskunde bleek.

Lichtelijk aangeschoten begon hij algauw zijn ietwat ontgoochelde visie te geven op onderwijs: ook hij had wellicht ooit Dead Poets Society gezien, al heb ik het hem op dat moment niet durven vragen. Toen ik begon te vertellen over mijn grootmoeder die voor de Vlaamse TV haar verhaal had verteld over hoe ze een halve eeuw geleden tijdens oorlogsjaren de eerste vrouwelijke leerkracht in ons dorp werd én de enige kostwinner van een gezin met zes kinderen, kreeg ik meteen de aandacht van Daniel.

Toen ik doorging over hoe ik denk dat mensen als mensen horen behandeld te worden in het onderwijs, hoe ze als individuën niet in één vakje te passen vallen maar dat er heel wat psychologie bij komt kijken om een maximum aan creativiteit en zelfontwikkeling in gang te zetten, over hoe mooi jonge spontaniteit is, zat de jongen me met tranen in de ogen aan te krijgen en klampte hij zich geëmotioneerd aan mij vast.

Maar toch: wars van de alcohol en het late tijdstip geloof ik echt heel erg in mensen, en dan vooral in kinderen en jongeren. Begrijp me niet verkeerd: ik heb nooit erg veel gehouden van het middelbaar. Die jaren zijn daarvoor te algemeen en gestandardiseerd, en ik vond nooit goed m’n plek in het totaalbeeld. Mijn laag zelfbeeld in die periode had er misschien ook mee vandoen.

Toch waren er een aantal personen die me in die jaren vertrouwen gaven in net datgene wat ik zocht, en me op die weg verder hielpen. Mensen die ervoor zorgden dat toen ik 17 was, ik de wortels heb laten schieten waar ik tot op vandaag verder op teer. Het was een weinig  uitgebreid maar kleurrijk hoopje dichters, schilders, schrijvers en denkers dat voor mij meer dan ooit deuren heeft geopend toen.

Het waren jaren waarin ik me liet meevoeren door mooie woorden, intense muziek en meeslepende boeken, die me op hun beurt aanzetten om in gang te schieten. Het waren jaren waarin ik als een gek begon te schrijven, zingen, schilderen, denken en liefhebben – meer dan ooit, en jaren die tot op heden in mijn geheugen gebeiteld zullen blijven, zoals dit album en dit, waar een studiegenoot van hetzelfde jaar en diezelfde klas me vorig weekend nog kippenvel mee bezorgde. Ik zal hetzelfde materiaal nog lang meesleuren: “On revient toujours aux vieux endroits où l’on a aimé la vie. / Ces choses simples qui font mal et qui restent dans le coeur.”

Ik wil noch emotioneel worden, noch oneerlijk zijn: ik mis soms de intensiteit van wat in die jaren is gaan broeden. Een eerste lief is erg moeilijk om te vergeten en al helemaal niet als je er prijswinnende teksten over op papier hebt gezet waarvan je jaren later eenzelfde transparantie maar amper meer weet te benaderen, en op eenzelfde manier zijn mensen die een eerste  licht over m’n weg schenen onvergetelijk.

Ze deden me beseffen dat de wereld aan mijn voeten lag. Maar vergeet één ding niet: voor een 17-jarige ligt de wereld nog aan de voeten, maar dan wel vooral in hun hoofd. Alles moet nog beginnen – toch zijn maar weinig 17-jarigen effectief in staat om op hun eigen benen te staan. Ze kunnen middenin de wereld staan maar hebben warme muren rond zich nodig, al brokkelen hun vaste muren misschien af en bieden ze weinig houvast.

Niettemin staan ze op een kantelpunt: 17-jarigen hebben maar weinig tijd meer te gaan voor ze effectief klaar zijn om met volle kracht op de wereld af te stormen, met alles wat heeft zitten te broeden in de voorgaande jaren. Ze hebben al de soundtrack, ze hebben al de citaten en de inspiratie, en vinden een luttel aantal jaren later de mogelijkheden om alles effectief in werking te zetten.

Jeugdjaren die op positieve manier worden beïnvloed, laten diepe sporen na. Helaas geldt hetzelfde voor negatieve omstandigheden: die vormen ook littekens die levenslang mee kunnen gaan. En dat is eigenlijk alles wat ik zeggen wil: mensen als Peter Pan zijn erg belangrijk in dat groeien. Ontmoet een paar Peter Pans op je weg, of een Mister Keating, op net die leeftijd, en die blijven.

Ze zijn een bron van broodnodige intensiteit, reflectie en inspiratie, “food for the soul”, en kunnen jongeren op die leeftijd aanzetten om het onderste uit de kan te halen, want velen zijn dan nog niet begiftigd met aarzeling, beredenering of andere weerstand. Ze staan open, maar op een meer weerloze en spontane manier dan hun oudere reflecties.

Ik kijk nog vaak in vensters en zie datzelfde meisje van toen naar me teruglachen. Ik zie haar schateren met flarden olieverf op haar vingers, met zinnen nachttekst op haar lippen. Ik voel haar, en voel weemoed. Maar tegelijkertijd ben ik erg blij dat ze is doorgegroeid tot dit. Al pink ik af en toe een traantje van nostalgie weg.

Veel liefs,

An/Anna

* Ik herinner me eerlijk gezegd niet goed of het echt een Braziliaanse bar was, dan wel een bar waar veel Brazilianen en andere Zuidbloederlingen dansten, maar het doet er weinig toe voor de rest van dit verhaal.

PS De originele brief staat hier http://issuesandtissues.wordpress.com/about/.

PPS Marie’s antwoord werd op exact hetzelfde moment geschreven, net als de mijne in exact 30 minuten tijd. http://huiverinkt.blogspot.com/2012/01/zeventien.html

Ik schrijf normaalgezien geen balansen, maar Marie’s verslag - zij het triest – heeft me doen nadenken over hoe mijn eigen 2011 eruit zag. Ik vraag me immers elk jaar af hoe het komende jaar eruit zal zien, al te ongeduldig om even stil te staan bij wat er zoal aan de revue is gepasseerd in het afgelopen jaar.

Ik herinner me 2011 als een aaneenschakeling van toevalligheden waarin ik me liet meedrijven in de stroom  van evenementen, onder het motto “If you don’t know where you’re going, any road will get you there”. Ik woonde vorig jaar rond deze tijd in Rome en had – na maanden zoeken –  net een paar maanden trots mijn eerste job aangevat die een behoorlijke job was voor wat de Italiaanse arbeidsmarkt te bieden heeft. 2011 werd zo het jaar waarin ik omringd werd met ontzettend fijne nieuwe mensen, waarvan sommigen al gauw goeie vrienden werden. Zo werd het afgelopen jaar niet alleen de periode waarin Italië m’n tweede thuis werd, maar ook het begin van een tijd waarin ik op m’n eigen benen leerde staan, definitief het studeren vaarwel zei en begon aan een volgende etappe. Vaarwel studentenleven, vaarwel syllabi, vaarwel uitslapen, vaarwel lege CV’s.

Na een zestal maanden bleek de multinational waarvoor ik werkte te willen besparen en dus werden de omstandigheden algauw een stuk minder aantrekkelijk, de contracten een pak slechter, evenals de sfeer onder onzekere collega’s. Na in totaal 9 maanden gewerkt te hebben als copywriter in hartje Rome werden er massale afslankingen aangekondigd, wat m’n toekomstperspectieven in Italië aan het wankelen bracht. En zo werd 2011 ook het jaar waarin ik noodgedwongen m’n biezen moest pakken om een nieuwe uitvalsbasis te vinden, en ten slotte na 2 succesvolle sollicitatiegesprekken halsoverkop, haast toevallig in Barcelona belandde.

Na ruim een jaar windstilte deden een aantal ingrijpende gebeurtenissen in m’n vriendenkring me ook weer de pen opnemen, zij het in briefvorm deze keer. Ontroerd door de vele reacties ben ik beginnen te spelen met het idee om in het komende jaar heel misschien ook mijn oudste zeer aan het papier toe te vertrouwen om zo een vervolg te breien aan een oud gedicht dat me blijft achtervolgen, met een rozig maar zeer fictief einde waar meer over te zeggen zou vallen. Indien niet, beloof ik dat dit toch niet mijn laatste brief is geweest.

2011 mag dan wel een gezegd jaar geweest zijn op vlak van vriendschap, op amoureus vlak was het een ramp. Ik verpatste m’n hart aan een intrigerende maar verwarde muzikant, en bleef na een intense periode achter met een hoop scherven die zich niet meer in hun vorm lieten kneden. Ook rondom mij sneuvelden behoorlijk wat lange relaties, al hielden een paar zeldzame uitzonderingen me sterk. Er wordt gehuild, maar er wordt ook gefeest en gelachen. Dat neem ik mee naar het komende jaar: een glimlach en een paar armen om mijn dierbaren hopelijk sterk te houden.

Wat ook ik meeneem naar het volgende jaar zijn de fijne, inspirerende mensen rondom me, de lieve woorden van lezers, de sprankels hoop van de Occupy-beweging die in 2011 massaal mensen op de been kreeg, een aantal uitstekende releases (met Bon Iver op kop) en mijn herappreciatie voor België die me in de toekomst misschien wel terug brengt naar m’n vaderland en lievelingsstad. Of tenminste als de wereld niet vergaat, wat zonde zou zijn. Afwachten maar wat het nieuwe jaar in pacht heeft, maar voor nu mag 2011 de aftocht blazen. Liefst met goeie muziek, want een avond als deze hoeft niet onopgemerkt voorbij te gaan. Indien er geen vuurwerk aan te pas komt dan hoop ik toch minstens dat morgen de hemel blauw ontwaakt, vol van nieuwe beloftes. Fijn eindejaar allemaal!

Voor Marie Meeusen e.a.

Het is kerstperiode, en dus ben ik terug in België. Tien dagen om uit te blazen van de Catalaanse drukte en de heimwee, tien dagen om de sfeer van België na 9 maanden buitenland opnieuw op te snuiven en mijn vrije tijd door te brengen met vrienden en familie. Geen compromissen, enkel quality time. Typisch voor mijn terugkeer - behalve het lang uitslapen en rondstruinen in pyjama tot tegen de middag - is dat ik altijd zo snel mogelijk nog eens in mijn persoonlijke stad der steden wil geraken: Gent, de stad die ondanks mijn afwezigheid nog steeds als mijn thuisstad aanvoelt, de stad waarvan ik de straten en steegjes haast even goed ken als die van het piepklein gehucht waar ik ooit werd geboren, nu nog hoogstens een maand per jaar doorbreng.

Het was tijdens één van mijn omzwervingen in Gent gisteren dat mijn oog eerst viel op een metersgrote reclameposter met ”I’m back!” in euforisch dikke, rode letters, daarna op de gevel van café Trefpunt waar in groot formaat de befaamde, nogal cryptische regel van Lucebert te lezen valt: ”Alles van waarde is weerloos”. De zin liet me niet meer los: is alles wat waardevol is per definitie ook weerloos, kwetsbaar en hulpeloos, en omgekeerd? Een eenduidig antwoord valt daar niet op te geven gezien de ambiguïteit van de uitspraak: hoewel alles wat je na aan het hart ligt je ook kwetsbaarder maakt, maakt datzelfde je ook sterker en wijzer, volgens het cliché en in een enigszins gezonde balans van zaken.

Ik zat met een stel trouwe vrienden op café die namiddag en de gespreksstof schoot de gekste kanten uit: over jobs kabbelde het gemoedelijk verder naar de moeilijkheid om stabiele of harmonieuze relaties op te bouwen, de dikke roman van Zafón die ik aan het lezen ben en die iedereen geweldig vond maar waarvan niemand zich het verhaal nog kon herinneren, de voor-en nadelen van in het buitenland wonen of net settelen in Gent tot zelfs trucs om vrouwen versierd te krijgen vanuit zowel mannelijk als vrouwelijk oogpunt, met als toetje een aantal bedenkingen bij seks. Het besef dat we op amper een uur tijd al die verschillende onderwerpen konden aansnijden, deed me glimlachend peinzen over de waarde van mijn vrienden. Ze praten, vertellen en lachen erop los, stellen mij bij tijden erg moeilijke vragen en deinzen er niet voor terug om me te confronteren met mezelf, net zoals ze evengoed zelf kunnen toegeven dat ik hen af en toe onomwonden confronteer. Dat is het, dacht ik: ik wil ontwapend kunnen worden.  Alles wat van waarde voor me is, is net datgene wat me kan ontwapenen en wapenen tezelfdertijd; de personen die me bij tijden kunnen treffen, dan weer vervullen met warmte. Dat alles gemoedelijk en zonder dat ik me ertegen hoef te weren: niet zij die vragen om me steeds te bewijzen, maar me zo ook wel naar waarde weten te schatten, zonder dat het zeemzoeterig hoeft te worden. Dat laatste leunt op zich dicht aan tegen egoïsme en gemakkelijkheidsoplossingen, wat het wellicht perfect menselijk maakt: de formule is werkbaar én efficiënt.

Behalve dat de kerstdagen een uitgelezen periode vormen om m’n hartje op te halen aan lange, gezellige avonden waarin dezelfde verhalen weer worden opgedist en nieuwe verhalen op tafel worden gelegd, zijn het ook dagen die me vaag met triestheid vervullen. Ik kan dan immers nu wel stellen dat mijn kerstverlof zo goed als ongedwongen en gezellig is maar dat is niet steeds zo geweest, net zoals dat ook nu niet voor iedereen het geval is. En dan hoeft het niet persé over daklozen of armen te gaan, want ook binnen mijn eigen vriendenkring krijgen sommigen een bittere pil te slikken. Er zijn er die te kampen hebben met verdriet en ziekte, er zijn er die hun zorgvuldig opgebouwd leven machteloos uit de handen zien glippen, versplinteren en in duigen vallen, er zijn er die slecht slapen door verwarring en stuurloosheid: allemaal worden ze aan de lijve getest op weerstand tegen kwetsbaarheid. Ligt daarin dan schoonheid?

Weerloosheid kan niet zonder weerbaarheid. Dingen vallen stuk en breken, laten je naar adem happen. Weerbaarheid is wat erop volgt, een traag proces waarin je een  nieuwe huid over de oude laat groeien, nieuw vel dat je sterker en onafhankelijker maakt, klaar om weer door te gaan. Dit is niet alleen een brief voor en over al wie – dicht of ver van me af – de stukken aan elkaar poogt te lijmen maar ook een brief over mezelf. Mijn jaren in het buitenland hebben me veel tijd gegeven om na te denken over wie of wat waardevol voor me is en het antwoord bleek al snel voor de hand te liggen. Ik hoefde niet te zoeken of te vragen, het kwam vanzelf. Wat waardevol was, bleef, en wat niet goed genoeg was, ging er vanzelf vandoor. Zo eenvoudig. Wat waardevol was, bleef in weer en in wind op me wachten om me met een vertrouwelijke knipoog een hart onder de riem te steken en de kracht te geven om door te gaan. Ik hoefde niet te twijfelen, ik kon het weerloos gadeslaan, omarmen en glimlachend houden, ook tijdens een zwaar jaar als het afgelopen 2011. Van al de rest weet ik nog steeds niet veel – en net zoals Jean Gabin het zingt misschien wel hoe langer hoe minder – maar dat hoeft niet: ik heb een handjevol aarde onder de voeten om op te staan en sterke zandkastelen mee te bouwen, en dat is genoeg. Ik wens voor Kerst en nieuw iedereen hetzelfde toe: als het nu niet is, dan gauw.

x

“I don’t want to own anything until I find a place where me and things go together.”

“Did you ever, in that wonderland wilderness of adolesence [sic] ever, quite unexpectedly, see something, a dusk sky, a wild bird, a landscape, so exquisite terror touched you at the bone? And you are afraid, terribly afraid the smallest movement, a leaf, say, turning in the wind, will shatter all? That is, I think, the way love is, or should be: one lives in beautiful terror.”

“You call yourself a free spirit, a “wild thing,” and you’re terrified somebody’s gonna stick you in a cage. Well baby, you’re already in that cage. You built it yourself. And it’s not bounded in the west by Tulip, Texas, or in the east by Somali-land. It’s wherever you go. Because no matter where you run, you just end up running into yourself.”

“I am always drawn back to places where I have lived, the houses and their neighborhoods.”

Hier, zo, issues&tissues op Tumblr.

“Warning: If you are reading this then this warning is for you. Every word you read of this useless fine print is another second off your life. Don’t you have other things to do? Is your life so empty that you honestly can’t think of a better way to spend these moments? Or are you so impressed with authority that you give respect and credence to all that claim it? Do you read everything you’re supposed to read? Do you think every thing you’re supposed to think? Buy what you’re told to want? Get out of your apartment. Meet a member of the opposite sex. Stop the excessive shopping and masturbation. Quit your job. Start a fight. Prove you’re alive. If you don’t claim your humanity you will become a statistic. You have been warned.”

— Chuck Palahniuk

Eén van mijn volgende posts wordt trouwens weer een brief, maar ik kan nog niet verklappen aan wie, dat hoort nog even geheim te blijven.