Alles van waarde

Voor Marie Meeusen e.a.

Het is kerstperiode, en dus ben ik terug in België. Tien dagen om uit te blazen van de Catalaanse drukte en de heimwee, tien dagen om de sfeer van België na 9 maanden buitenland opnieuw op te snuiven en mijn vrije tijd door te brengen met vrienden en familie. Geen compromissen, enkel quality time. Typisch voor mijn terugkeer - behalve het lang uitslapen en rondstruinen in pyjama tot tegen de middag - is dat ik altijd zo snel mogelijk nog eens in mijn persoonlijke stad der steden wil geraken: Gent, de stad die ondanks mijn afwezigheid nog steeds als mijn thuisstad aanvoelt, de stad waarvan ik de straten en steegjes haast even goed ken als die van het piepklein gehucht waar ik ooit werd geboren, nu nog hoogstens een maand per jaar doorbreng.

Het was tijdens één van mijn omzwervingen in Gent gisteren dat mijn oog eerst viel op een metersgrote reclameposter met ”I’m back!” in euforisch dikke, rode letters, daarna op de gevel van café Trefpunt waar in groot formaat de befaamde, nogal cryptische regel van Lucebert te lezen valt: ”Alles van waarde is weerloos”. De zin liet me niet meer los: is alles wat waardevol is per definitie ook weerloos, kwetsbaar en hulpeloos, en omgekeerd? Een eenduidig antwoord valt daar niet op te geven gezien de ambiguïteit van de uitspraak: hoewel alles wat je na aan het hart ligt je ook kwetsbaarder maakt, maakt datzelfde je ook sterker en wijzer, volgens het cliché en in een enigszins gezonde balans van zaken.

Ik zat met een stel trouwe vrienden op café die namiddag en de gespreksstof schoot de gekste kanten uit: over jobs kabbelde het gemoedelijk verder naar de moeilijkheid om stabiele of harmonieuze relaties op te bouwen, de dikke roman van Zafón die ik aan het lezen ben en die iedereen geweldig vond maar waarvan niemand zich het verhaal nog kon herinneren, de voor-en nadelen van in het buitenland wonen of net settelen in Gent tot zelfs trucs om vrouwen versierd te krijgen vanuit zowel mannelijk als vrouwelijk oogpunt, met als toetje een aantal bedenkingen bij seks. Het besef dat we op amper een uur tijd al die verschillende onderwerpen konden aansnijden, deed me glimlachend peinzen over de waarde van mijn vrienden. Ze praten, vertellen en lachen erop los, stellen mij bij tijden erg moeilijke vragen en deinzen er niet voor terug om me te confronteren met mezelf, net zoals ze evengoed zelf kunnen toegeven dat ik hen af en toe onomwonden confronteer. Dat is het, dacht ik: ik wil ontwapend kunnen worden.  Alles wat van waarde voor me is, is net datgene wat me kan ontwapenen en wapenen tezelfdertijd; de personen die me bij tijden kunnen treffen, dan weer vervullen met warmte. Dat alles gemoedelijk en zonder dat ik me ertegen hoef te weren: niet zij die vragen om me steeds te bewijzen, maar me zo ook wel naar waarde weten te schatten, zonder dat het zeemzoeterig hoeft te worden. Dat laatste leunt op zich dicht aan tegen egoïsme en gemakkelijkheidsoplossingen, wat het wellicht perfect menselijk maakt: de formule is werkbaar én efficiënt.

Behalve dat de kerstdagen een uitgelezen periode vormen om m’n hartje op te halen aan lange, gezellige avonden waarin dezelfde verhalen weer worden opgedist en nieuwe verhalen op tafel worden gelegd, zijn het ook dagen die me vaag met triestheid vervullen. Ik kan dan immers nu wel stellen dat mijn kerstverlof zo goed als ongedwongen en gezellig is maar dat is niet steeds zo geweest, net zoals dat ook nu niet voor iedereen het geval is. En dan hoeft het niet persé over daklozen of armen te gaan, want ook binnen mijn eigen vriendenkring krijgen sommigen een bittere pil te slikken. Er zijn er die te kampen hebben met verdriet en ziekte, er zijn er die hun zorgvuldig opgebouwd leven machteloos uit de handen zien glippen, versplinteren en in duigen vallen, er zijn er die slecht slapen door verwarring en stuurloosheid: allemaal worden ze aan de lijve getest op weerstand tegen kwetsbaarheid. Ligt daarin dan schoonheid?

Weerloosheid kan niet zonder weerbaarheid. Dingen vallen stuk en breken, laten je naar adem happen. Weerbaarheid is wat erop volgt, een traag proces waarin je een  nieuwe huid over de oude laat groeien, nieuw vel dat je sterker en onafhankelijker maakt, klaar om weer door te gaan. Dit is niet alleen een brief voor en over al wie – dicht of ver van me af – de stukken aan elkaar poogt te lijmen maar ook een brief over mezelf. Mijn jaren in het buitenland hebben me veel tijd gegeven om na te denken over wie of wat waardevol voor me is en het antwoord bleek al snel voor de hand te liggen. Ik hoefde niet te zoeken of te vragen, het kwam vanzelf. Wat waardevol was, bleef, en wat niet goed genoeg was, ging er vanzelf vandoor. Zo eenvoudig. Wat waardevol was, bleef in weer en in wind op me wachten om me met een vertrouwelijke knipoog een hart onder de riem te steken en de kracht te geven om door te gaan. Ik hoefde niet te twijfelen, ik kon het weerloos gadeslaan, omarmen en glimlachend houden, ook tijdens een zwaar jaar als het afgelopen 2011. Van al de rest weet ik nog steeds niet veel – en net zoals Jean Gabin het zingt misschien wel hoe langer hoe minder – maar dat hoeft niet: ik heb een handjevol aarde onder de voeten om op te staan en sterke zandkastelen mee te bouwen, en dat is genoeg. Ik wens voor Kerst en nieuw iedereen hetzelfde toe: als het nu niet is, dan gauw.

x

Tags:alles van waarde is weerloos, kerstperiode, lucebert